Oud en nieuw is voor veel mensen een feestelijke periode, maar voor dieren kan het een van de meest stressvolle momenten van het jaar zijn. Het harde geluid van vuurwerk, de trillingen, de lichtflitsen en de onvoorspelbaarheid van de knallen kunnen angst, paniek en zelfs gevaarlijke situaties veroorzaken. Gelukkig kun je met de juiste voorbereiding veel stress voorkomen. Hieronder vind je een uitgebreide, praktische gids om dieren zo veilig en ontspannen mogelijk door de jaarwisseling te helpen.
Dit werkt vooral goed bij honden, maar ook katten en paarden kunnen baat hebben bij geleidelijke gewenning.
Creëer een veilige, rustige schuilplek
Dieren voelen zich veiliger wanneer ze een plek hebben waar ze zich kunnen terugtrekken.
- Kies een ruimte die ver van ramen en deuren ligt.
- Gebruik dikke gordijnen, dekens of geluiddempende materialen.
- Zet een bench, mand, doos of hoekje klaar waar het dier zich kan verstoppen.
- Laat het dier zelf kiezen waar het wil liggen; dwingen werkt averechts.
Voor katten werkt een hoge plek vaak goed, terwijl honden liever een holletje hebben.
Maskeer geluiden met achtergrondgeluid
Zorg dat het huis niet stil is.
- Zet muziek op met een constante baslijn.
- Speel een film of radio af.
- Gebruik een ventilator.
Het doel is niet om vuurwerkgeluid volledig te blokkeren, maar om de scherpe contrasten te verminderen.
Pas wandel- en uitlaatroutines aan
Voor honden is timing cruciaal.
Interessante producten
- Laat ze vroeg op de avond uit, voordat het vuurwerk begint.
- Houd ze altijd aangelijnd, ook in rustige wijken.
- Gebruik een goed passende halsband of tuigje om ontsnappen te voorkomen.
Veel honden raken tijdens oud en nieuw vermist omdat ze schrikken en wegrennen.
Zorg voor afleiding en ontspanning
Afleiding kan wonderen doen.
- Geef kauwmateriaal, een gevulde Kong of een likmat.
- Speel korte spelletjes die focus vragen.
- Gebruik verrijking zoals snuffelmatten of voerpuzzels.
Snuffelen en kauwen hebben een bewezen kalmerend effect op honden. Voor katten kun je werken met voerpuzzels, speeltjes of kattenkruid (als ze daar goed op reageren).
Blijf zelf rustig en voorspelbaar
Dieren spiegelen onze emoties.
- Gedraag je alsof alles normaal is.
- Troost je dier als het dat wil — geruststellen is geen beloning van angst, maar een basisbehoefte.
- Vermijd overmatig aaien of paniekerig gedrag.
Rustige aanwezigheid is vaak het krachtigste signaal van veiligheid.
Houd deuren, ramen en kattenluiken gesloten
Veel dieren raken in paniek en proberen te vluchten.
- Sluit alle ramen en deuren.
- Zet kattenluiken op slot.
- Controleer hekken en omheiningen bij paarden of boerderijdieren.
Voor paarden is het belangrijk dat ze niet kunnen uitbreken, maar ook dat ze voldoende ruimte hebben om te bewegen zonder zichzelf te verwonden.
Voor paarden en boerderijdieren
Deze dieren ervaren vuurwerk vaak als bedreigend.
- Laat paarden niet alleen; ze zijn kuddedieren.
- Zorg dat ze niet opgesloten zitten in een te kleine ruimte.
- Verwijder scherpe objecten uit de omgeving.
- Overleg met buren over vuurwerkafspraken.
Sommige stallen kiezen ervoor om rustgevende muziek te draaien of het licht aan te laten.
Gebruik natuurlijke of gedragsondersteunende hulpmiddelen
Er bestaan diverse hulpmiddelen die stress kunnen verminderen:
- Feromonen (Adaptil, Feliway)
- Kalmerende supplementen (bijv. L‑theanine, tryptofaan)
- Drukvesten (Thundershirt)
Deze middelen zijn geen wondermiddel, maar kunnen helpen als onderdeel van een bredere aanpak.
Overleg tijdig met een dierenarts
Voor dieren met extreme angst kan een dierenarts medicatie adviseren.
- Doe dit ruim vóór oud en nieuw.
- Test medicatie nooit voor het eerst op de avond zelf.
Sommige middelen verminderen angst, andere maken dieren alleen suf – en dat kan angst juist verergeren. Professioneel advies is daarom essentieel.
Denk ook aan dieren in de natuur
Vuurwerk heeft impact op vogels, egels, konijnen en andere wilde dieren.
- Ruim vuurwerkresten op.
- Laat geen rommel achter in tuinen of weilanden.
- Overweeg vuurwerkvrije zones in overleg met buurtbewoners.
Kleine acties kunnen grote stress bij wilde dieren voorkomen.
Stress bij dieren tijdens oud en nieuw is grotendeels te voorkomen met voorbereiding, aandacht en een veilige omgeving. Door vroeg te beginnen, routines aan te passen en bewust om te gaan met geluid en veiligheid, help je dieren de jaarwisseling zo ontspannen mogelijk door te komen. Ook dieren hebben er recht op.
