Vitamine-infusen, uitgebreide bloedtesten, genetische analyses en total body scans: de zoektocht naar een langer en gezonder leven wordt steeds populairder. Ook in Nederland groeit de zogenoemde longevity-industrie. Maar deskundigen waarschuwen dat we daarbij de belangrijkste factoren voor gezond ouder worden niet uit het oog moeten verliezen.
Het klinkt aantrekkelijk: je lichaam uitgebreid laten onderzoeken, tekorten opsporen voordat je er iets van merkt en met supplementen, infusen en andere behandelingen proberen het verouderingsproces af te remmen.
Dat is grofweg de belofte achter de groeiende longevity-beweging. Het doel is niet alleen om zo oud mogelijk te worden, maar vooral om het aantal jaren waarin je gezond en vitaal bent te vergroten.
Op zichzelf is daar natuurlijk weinig mis mee. Wie wil er nu niet gezond oud worden?
De discussie begint vooral bij de manier waarop dat doel wordt nagestreefd.
Van gezonde leefstijl naar total body scan
Longevity is inmiddels veel meer dan gezond eten en regelmatig sporten. Commerciële klinieken bieden onder andere uitgebreide bloedonderzoeken, genetische analyses, vitamine-infusen en scans van het volledige lichaam aan.
De Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie (NVKG) is kritisch op deze ontwikkeling. Volgens voorzitter Esther Cornegé kunnen consumenten veel geld uitgeven aan onderzoeken en behandelingen waarvan onvoldoende is aangetoond dat ze daadwerkelijk zorgen voor een langer of gezonder leven.
Hoogleraar klinische geriatrie Marcel Olde Rikkert gaat nog verder en waarschuwt onder andere voor commerciële total body scans. Zo’n onderzoek kan afwijkingen ontdekken die uiteindelijk onschuldig blijken te zijn, maar ondertussen wel aanleiding geven tot zorgen en aanvullend medisch onderzoek.
Meer meten betekent dus niet automatisch meer gezondheid.
En hoe zit het met vitamine-infusen?
Ook vitamine-infusen worden regelmatig aangeboden als manier om meer energie te krijgen, het immuunsysteem te ondersteunen of gezond ouder te worden.
Maar voor gezonde mensen geldt niet automatisch dat meer vitamines ook beter zijn.
Volgens het Voedingscentrum komen vitaminetekorten in Nederland relatief weinig voor en krijgen de meeste mensen bij een gezond en gevarieerd voedingspatroon voldoende vitamines en mineralen binnen. Voor bepaalde groepen gelden wel specifieke supplementadviezen, bijvoorbeeld voor vitamine D.
Bovendien kan een overmatige hoeveelheid van bepaalde vitamines schadelijk zijn.
Een infuus is daarnaast een medische handeling. Stoffen worden rechtstreeks in de bloedbaan gebracht en dat is iets anders dan vitamines via normale voeding binnenkrijgen.
Vitamine-infusen kunnen medisch zinvol zijn wanneer daar een duidelijke indicatie voor bestaat. Dat betekent echter niet dat een gezond persoon automatisch gezondheidswinst behaalt door preventief vitamines via een infuus toegediend te krijgen.
De minst spectaculaire aanpak heeft het meeste bewijs
En daar ontstaat een opvallende tegenstelling.
Interessante producten
Aan de ene kant staan hightech onderzoeken, gepersonaliseerde supplementen en kostbare behandelingen.
Aan de andere kant staan adviezen die we eigenlijk al jaren kennen:
beweeg voldoende, eet gezond, rook niet en blijf sociaal actief.
Juist voor deze relatief eenvoudige factoren bestaat veel wetenschappelijke ondersteuning.
De Gezondheidsraad adviseert volwassenen bijvoorbeeld minimaal 150 minuten per week matig intensief te bewegen, gecombineerd met spier- en botversterkende activiteiten. Regelmatig bewegen verlaagt onder andere het risico op verschillende chronische aandoeningen.
Ook gezonde voeding blijft belangrijk. De Wereldgezondheidsorganisatie benadrukt dat zowel voldoende lichaamsbeweging als de kwaliteit van het voedingspatroon belangrijke factoren zijn voor gezondheid, functioneren, mobiliteit en zelfstandigheid op latere leeftijd.
En misschien nog belangrijker: stoppen met roken. Het RIVM noemt roken de belangrijkste vermijdbare leefstijlfactor waardoor mensen ziek worden of overlijden.
Vergeet sociale gezondheid niet
Gezond ouder worden draait bovendien niet alleen om bloedwaarden, cholesterol of spiermassa.
Sociale contacten zijn eveneens onderdeel van gezondheid.
Langdurige eenzaamheid en sociale isolatie worden door de Wereldgezondheidsorganisatie gezien als belangrijke volksgezondheidsproblemen. Sociale verbondenheid speelt juist bij het ouder worden een belangrijke rol.
Een wandeling met vrienden, sporten bij een vereniging, vrijwilligerswerk of regelmatig contact met familie ziet er misschien minder indrukwekkend uit dan een medische scan, maar kan wel degelijk onderdeel zijn van een gezonde leefstijl.
Is longevity dan onzin?
Nee.
Onderzoek naar veroudering is een serieus wetenschappelijk vakgebied. Meer begrijpen over bijvoorbeeld stofwisseling, spierverlies, hart- en vaatziekten en hersengezondheid kan uiteindelijk helpen om mensen langer gezond te houden.
Het probleem ontstaat wanneer wetenschappelijk onderzoek en commerciële gezondheidsclaims door elkaar gaan lopen.
Dat iets meetbaar is, technologisch indrukwekkend klinkt of veel geld kost, betekent nog niet dat bewezen is dat je er langer door leeft.
Hetzelfde geldt voor wearables, bloedtesten en andere gezondheidsmetingen. Ze kunnen nuttige informatie geven, maar moeten een middel blijven en geen doel op zichzelf worden.
Begin met de basis
Wie geïnteresseerd is in longevity hoeft dus niet te wachten tot nieuwe anti-verouderingsbehandelingen beschikbaar komen.
Een groot deel van wat we vandaag al kunnen doen, is verrassend eenvoudig:
- beweeg dagelijks en train ook je spieren;
- eet voornamelijk gezond en gevarieerd;
- rook niet;
- beperk alcohol;
- zorg voor voldoende slaap en herstel;
- onderhoud sociale contacten;
- houd een gezond gewicht en laat risicofactoren zoals hoge bloeddruk behandelen wanneer dat nodig is.
Dat klinkt misschien minder spannend dan een total body scan of een vitamine-infuus.
Maar gezond ouder worden draait uiteindelijk niet om zoveel mogelijk onderzoeken en behandelingen ondergaan.
Het draait om zoveel mogelijk gezonde jaren toevoegen aan je leven.
En daarvoor ligt de beste eerste stap waarschijnlijk niet in een longevity-kliniek, maar in de keuzes die je iedere dag opnieuw maakt.
