Als je ziek bent, voelt je lichaam anders aan. Je voelt je misschien zwak, hebt koorts, of je maag is van streek. Juist op deze momenten heeft je lichaam extra zorg nodig. Een van de belangrijkste dingen die je dan voor jezelf kunt doen, is goed letten op je hydratatie. Voldoende drinken is essentieel als je herstelt. Je lichaam werkt hard om de ziekte te bestrijden, en dit proces vraagt meer van je vochtbalans dan je misschien denkt. Wil je meer weten over het belang van vocht voor een gezonde uitstraling? Lees dan onze tips over hydratatie voor een gezonde huid.
Waarom drinken bij ziekte belangrijk is
Ziek zijn zet je lichaam onder druk. Verschillende symptomen zorgen ervoor dat je meer vocht verliest dan normaal. Denk aan koorts, overmatig zweten, overgeven of diarree. Elk van deze symptomen trekt vloeistof uit je systeem. Als je dit verloren vocht niet aanvult, kun je uitdrogen. En uitdroging maakt het herstellen alleen maar moeilijker.
Koorts en vloeistofverlies
Koorts is een veelvoorkomend symptoom bij veel ziektes. Je lichaam verhoogt de temperatuur om virussen of bacteriën te bestrijden. Deze verhoogde temperatuur zorgt ervoor dat je meer zweet. Zweet bestaat voornamelijk uit water, maar bevat ook belangrijke zouten en mineralen, elektrolyten genaamd. Door te zweten verlies je dus niet alleen vocht, maar ook deze essentiële stoffen. Voldoende hydratatie bij koorts helpt om dit verlies te compenseren en je lichaamstemperatuur beter te reguleren.
Overgeven en diarree
Symptomen zoals overgeven en diarree leiden tot zeer snel en aanzienlijk vochtverlies. Bij overgeven verlies je vloeistof die je net hebt ingenomen, en bij diarree verliest je darmen te veel vocht. Dit soort vloeistofverlies gaat ook gepaard met het verlies van elektrolyten. Dit is waarom hydratatie bij overgeven en drinken bij diarree zo ontzettend belangrijk is. Je voorkomt hiermee ernstige uitdroging en helpt je lichaam de benodigde zouten en mineralen op peil te houden.
Interessante producten
VIDEO: Waarom moet je hydrateren als je ziek bent?
Meer over dit onderwerp
Verdiep je verder in Hydratatie bij ziek met een aantal zorgvuldig geselecteerde links.
- Vragen en antwoorden ziekte van Weil | RIVM
- Kan ik ziek worden door zwemmen in natuurwater? | Ons water
Het immuunsysteem ondersteunen
Je immuunsysteem heeft vocht nodig om goed te kunnen functioneren. Water transporteert voedingsstoffen en zuurstof naar je cellen, inclusief de cellen van je immuunsysteem. Het helpt ook bij het afvoeren van afvalstoffen die ontstaan tijdens de strijd tegen de ziekte. Goede hydratatie ondersteunt je immuunsysteem dus direct. Je lichaam kan zich beter richten op het herstel als het niet ook nog hoeft te vechten tegen uitdroging.
Afvalstoffen afvoeren
Je nieren spelen een cruciale rol bij het filteren van afvalstoffen uit je bloed. Deze afvalstoffen worden vervolgens via urine uitgescheiden. Als je ziek bent, produceert je lichaam meer afvalstoffen als bijproduct van de infectie en de strijd ertegen. Voldoende drinken helpt je nieren efficiënt te werken en deze extra afvalstoffen af te voeren. Dit proces is belangrijk voor een vlot herstel.
De gevaren van uitdroging
Uitdroging gebeurt wanneer je meer vocht verliest dan je binnenkrijgt. Als je ziek bent, gebeurt dit sneller dan je denkt. Milde uitdroging voelt al onaangenaam, maar ernstige uitdroging kan gevaarlijk zijn en medische aandacht vereisen. Je herstel vertraagt aanzienlijk als je lichaam kampt met uitdroging.
Hoe herken je uitdroging?
Het is belangrijk dat je de tekenen van uitdroging herkent, vooral als je ziek bent en moeite hebt met drinken. Je merkt uitdroging aan verschillende symptomen:
- Je voelt je erg dorstig. Dorst is vaak al een teken van milde uitdroging.
- Je urine wordt donkergeel van kleur. Goed gehydrateerde urine is lichtgeel tot helder.
- Je plast minder vaak dan normaal.
- Je mond en lippen voelen droog aan.
- Je voelt je moe of duizelig.
- Je hebt hoofdpijn.
- Je huid is minder elastisch (controleer dit door een huidplooi op je handrug even op te pakken; bij goede hydratatie strijkt deze direct glad).
- Bij ernstige uitdroging kun je verward raken, een snelle hartslag of ademhaling krijgen, en je lusteloos voelen.
Neem deze signalen serieus en begin direct met drinken als je ze opmerkt.
Wie loopt extra risico?
Sommige mensen lopen een groter risico op uitdroging als ze ziek zijn. Dit geldt met name voor:
- Jonge kinderen: Ze verliezen relatief snel vocht, vooral bij koorts, overgeven of diarree, en kunnen minder goed aangeven dat ze dorst hebben.
- Ouderen: Het dorstgevoel neemt vaak af met de leeftijd, en hun lichaam heeft minder vochtreserve. Ze gebruiken soms medicijnen die vochtafdrijvend werken.
- Mensen met chronische aandoeningen: Bepaalde ziektes of medicatie beïnvloeden de vochtbalans.
Als je tot een van deze groepen behoort, of als je voor iemand uit deze groep zorgt die ziek is, wees dan extra alert op de hydratatie. Vergeet niet dat ook je prestaties tijdens het sporten afhangen van een goede vochtbalans, lees meer over hydrateren voor workout.
Wat drink je als je ziek bent?
Niet alle drankjes zijn even geschikt als je ziek bent. Sommige dranken helpen juist, terwijl andere je klachten verergeren of niet effectief hydrateren. De juiste keuze maken ondersteunt je herstelproces.
Water als basis
Gewoon water is meestal de beste keuze. Het hydrateert effectief en bevat geen toevoegingen die je maag van streek maken. Drink water op kamertemperatuur als je maag gevoelig is, of koud water als je koorts hebt en behoefte hebt aan verkoeling. Drink kleine slokjes als je je misselijk voelt, maar drink wel regelmatig.
Elektrolyten aanvullen
Bij significant vochtverlies door overgeven, diarree of flinke koorts verlies je ook elektrolyten. Elektrolyten zoals natrium, kalium en chloride zijn nodig voor belangrijke lichaamsfuncties. Alleen water drinken is dan soms niet genoeg om de balans te herstellen. In dat geval zijn speciale oplossingen voor orale rehydratie, ook wel ORS genoemd, een goede optie. ORS bevat een uitgebalanceerde mix van suikers en zouten in de juiste verhoudingen om vocht en elektrolyten snel op te nemen. Je koopt ORS bij de apotheek of drogist. Ook bouillon kan helpen om wat zouten aan te vullen, maar dit is minder nauwkeurig dan ORS.
Andere nuttige dranken
Naast water zijn er andere dranken die je kunt proberen:
- Heldere bouillon: Levert wat zout en mineralen, en warmte kan verzachtend werken bij keelpijn.
- Kruidenthee: Kamille- of muntthee zijn vaak mild voor de maag en kunnen helpen ontspannen. Drink ze zonder suiker of met een heel klein beetje honing (let op: geen honing voor kinderen onder de 1 jaar).
- Verdund vruchtensap: Puur vruchtensap bevat veel suiker en kan diarree verergeren. Verdun sap met water (bijvoorbeeld 1 deel sap op 4-5 delen water) om toch wat suiker en smaak te krijgen zonder de nadelen. Kies voor sappen zonder veel toegevoegde suikers.
Wat je beter vermijdt
Sommige dranken kun je beter laten staan als je ziek bent:
- Frisdrank en andere suikerrijke dranken: De grote hoeveelheid suiker kan vocht uit je darmen trekken en diarree verergeren. Light-frisdrank bevat kunstmatige zoetstoffen die ook voor maagklachten zorgen.
- Koffie en zwarte thee: Cafeïne werkt vochtafdrijvend. Dit betekent dat je meer plast en dus extra vocht verliest.
- Alcohol: Alcohol droogt uit en interfereert met je immuunsysteem en herstel.
- Melk en zuivelproducten: Hoewel voedzaam, ervaren sommige mensen dat zuivelproducten slijmvorming lijken te verergeren, vooral bij verkoudheid of griep. Dit verschilt per persoon.
Hoeveel moet je drinken?
Er is geen vastgestelde hoeveelheid die voor iedereen geldt als je ziek bent. Je vochtbehoefte hangt af van het type ziekte, je symptomen (koorts, overgeven, diarree), je leeftijd, gewicht en het klimaat. Een algemene richtlijn is om meer te drinken dan je normaal doet. Als je gezond bent, drink je misschien zo’n 1,5 tot 2 liter per dag. Als je ziek bent, probeer daar dan minimaal een halve tot een hele liter bovenop te doen, afhankelijk van je klachten.
Luister goed naar je lichaam. Je dorstgevoel is een belangrijke indicator, maar vertrouw er niet alleen op, zeker niet als je erg ziek bent. Let op de kleur van je urine; lichte urine betekent meestal dat je goed gehydrateerd bent. Als je veel vocht verliest door overgeven of diarree, moet je voortdurend kleine beetjes drinken om het verlies bij te benen. Bij hoge koorts verlies je ook meer dan bij lichte verhoging.
Praktische tips om gehydrateerd te blijven
Voldoende drinken als je je ellendig voelt, is soms makkelijker gezegd dan gedaan. Je hebt misschien geen trek of voelt je misselijk bij het idee om te drinken. Toch zijn er handige manieren om ervoor te zorgen dat je genoeg binnenkrijgt:
- Drink kleine beetjes, maar wel vaak. Een paar slokjes per kwartier werkt vaak beter dan een groot glas in één keer, zeker als je je misselijk voelt.
- Houd altijd iets te drinken binnen handbereik. Zet een fles water of een kan thee naast je bed of op de bank. Zo denk je er vaker aan.
- Gebruik een rietje. Soms maakt drinken met een rietje het makkelijker als je zwak bent of misselijk.
- Probeer ijsblokjes of waterijsjes. Als drinken echt lastig is, helpen ijsblokjes of waterijsjes om toch wat vocht binnen te krijgen. Ze zijn ook verkoelend bij koorts of een zere keel. Kies voor waterijsjes met weinig suiker.
- Varieer. Drink niet alleen water. Wissel af met kruidenthee, verdund sap of bouillon om het interessanter te maken. Dit helpt je om meer te blijven drinken.
- Houd bij hoeveel je drinkt. Je hoeft dit niet obsessief te doen, maar een idee hebben van je inname helpt om te zien of je genoeg binnenkrijgt. Een fles met maatstreepjes is handig.
- Eet vochtrijk voedsel. Naast drinken leveren ook bepaalde voedingsmiddelen vocht. Denk aan soep, watermeloen, komkommer, meloen, of appelmoes. Dit helpt mee aan je totale hydratatie bij ziek.
- Zorg voor de juiste temperatuur. Sommige mensen vinden koud drinken prettig bij koorts, anderen geven de voorkeur aan lauw of warm bij keelpijn. Experimenteer wat voor jou het beste voelt.
Veelgestelde vragen over hydratatie bij ziekte
Is het erg als ik een paar uur niets drink als ik ziek ben?
Als je maar een lichte verkoudheid hebt zonder koorts, overgeven of diarree, is een paar uur zonder drinken meestal geen probleem. Maar als je symptomen hebt die vochtverlies veroorzaken, is het belangrijk om regelmatig te drinken. Je lichaam raakt snel uitgedroogd bij dit soort klachten.
Moet ik per se ORS gebruiken?
ORS is vooral nodig bij significant vochtverlies door ernstig overgeven of diarree. Bij een gewone verkoudheid of lichte griep zonder deze symptomen volstaat water, thee en eventueel verdund sap meestal.
Helpt sportdrank bij hydratatie als ik ziek ben?
Sportdranken bevatten elektrolyten en suikers, vergelijkbaar met ORS, maar vaak in andere verhoudingen en met meer suiker en toevoegingen. ORS is speciaal samengesteld voor medische rehydratie. Sportdrank kan in sommige gevallen helpen, maar is meestal minder ideaal dan ORS of gewoon water met eventueel bouillon.
Hoe weet ik of ik genoeg heb gedronken?
Let op de kleur van je urine. Als deze lichtgeel tot helder is en je regelmatig plast, ben je waarschijnlijk goed gehydrateerd. Ook je algemene gevoel van welzijn (minder duizelig, minder dorstig) is een indicator.
Wat als drinken echt niet lukt door misselijkheid?
Probeer heel kleine slokjes te drinken, of zuig op ijsblokjes. Als zelfs dat niet lukt en je bent al enige tijd niet in staat geweest om te drinken, vooral bij overgeven of diarree, raadpleeg dan een arts. Ernstige uitdroging vereist soms medische hulp, zoals intraveneuze vochttoediening.
