Misschien vraag je je wel eens af of jouw kind extra vitamines of mineralen nodig heeft. Je ziet reclames, hoort andere ouders praten, of maakt je zorgen omdat je kind niet alles eet wat ‘zou moeten’. Het is een vraag waar veel ouders mee worstelen.
Je wilt natuurlijk het allerbeste voor jouw kind. Je wilt dat het goed groeit, zich lekker voelt en voldoende energie heeft om te spelen en te leren. Voeding speelt hierbij een hele grote rol. Een gezonde, gevarieerde maaltijd geeft je kind de bouwstoffen die het nodig heeft.
Maar is dat altijd genoeg? Is het verstandig om extra supplementen te geven, voor de zekerheid? Of is het juist beter om dat niet te doen? Laten we samen kijken naar wat belangrijk is. Lees daarbij ook het artikel: Fouten bij supplementgebruik – Leef gezond coach
Gezonde voeding: de basis
De allerbeste bron van vitamines en mineralen is gewone, gezonde voeding. Fruit, groente, volkoren producten, zuivel, vlees, vis, peulvruchten, noten en zaden – ze zitten vol met goede dingen voor je kind. Al die verschillende voedingsmiddelen bevatten een mix van voedingsstoffen die elkaar vaak helpen om goed te werken in het lichaam.
Wanneer je kind gevarieerd eet, krijgt het meestal voldoende binnen. Een banaan geeft energie, broccoli levert vitamine C, melk zorgt voor calcium. Het lichaam van je kind kan deze voedingsstoffen uit eten heel goed opnemen en gebruiken.
Waarom voeding voorop staat
Eten is meer dan alleen losse vitamines en mineralen. Voeding bevat ook vezels, antioxidanten en andere stoffen die belangrijk zijn voor de gezondheid. Een supplement geeft vaak maar een paar specifieke stoffen, niet het hele pakketje dat in een appel of een boterham met volkoren zit.
Denk aan vezels uit volkoren brood of groente. Die helpen bij een goede spijsvertering. Die zitten niet in een vitaminesnoepje. Ook proeft je kind verschillende smaken en texturen via eten. Dit draagt bij aan een gezonde relatie met eten op latere leeftijd.
Wanneer is een supplement nodig?
In de meeste gevallen krijgt een gezond kind dat gevarieerd eet genoeg vitamines en mineralen binnen. Maar er zijn uitzonderingen. Situaties waarin de voeding van je kind mogelijk niet compleet is, of waarin de behoefte groter is.
Interessante producten
Het is belangrijk om te weten dat een supplement nooit een slechte voeding vervangt. Een supplement vul je aan, als aanvulling, niet als vervanging.
Wanneer zou je dan kunnen denken aan een supplement voor je kind? Hier zijn een paar situaties die om extra aandacht vragen:
- Als je kind een zeer eenzijdig dieet heeft en weinig verschillende dingen eet.
- Als je kind een speciaal dieet volgt, zoals een veganistisch of vegetarisch dieet.
- Bij bepaalde medische aandoeningen waardoor de opname van voedingsstoffen moeilijker is.
- In specifieke levensfasen waarin de behoefte hoger is, zoals bij baby’s (vitamine D en K).
- Als je kind weinig buiten komt (voor vitamine D).
Let wel: dit zijn mogelijke redenen om erover na te denken. Het betekent niet dat je direct naar de winkel moet rennen.
Specifieke situaties die om aandacht vragen
Laten we die situaties eens nader bekijken. Als je kind ‘moeilijk eet’, bedoelen ouders vaak dat het maar een paar dingen lust. Dit kan inderdaad leiden tot tekorten, vooral als die ‘paar dingen’ niet veel variatie bieden in vitamines en mineralen.
Bij een veganistisch dieet eet je kind helemaal geen dierlijke producten. Dan is vitamine B12 een aandachtspunt. Dit zit van nature alleen in dierlijke producten. Ook ijzer, calcium en omega-3 vetzuren vragen extra aandacht in een plantaardig dieet.
Kinderen met bepaalde ziektes kunnen moeite hebben om voedingsstoffen uit hun eten op te nemen. Denk aan kinderen met coeliakie, de ziekte van Crohn of taaislijmziekte. Zij hebben soms extra’s nodig, maar dit gebeurt altijd onder begeleiding van een arts of diëtist.
Veelbesproken voedingsstoffen voor kinderen
Sommige vitamines en mineralen komen vaker ter sprake als het gaat om supplementen voor kinderen. Dit zijn vaak stoffen waar een tekort sneller voorkomt, of waarvoor een algemeen advies geldt.
VIDEO: 3 BESTE SUPPLEMENTEN VOOR KINDEREN #shorts #kinderen #vitaminen
Vitamine D
Vitamine D is heel belangrijk voor sterke botten en tanden. Het helpt het lichaam om calcium op te nemen. Je kind maakt zelf vitamine D aan in de huid als het buiten is en de zon op de huid komt. Ook zit vitamine D in vette vis en toegevoegd aan margarine en bak- en braadproducten.
In Nederland is er vaak te weinig zonlicht om voldoende vitamine D aan te maken, zeker in de herfst en winter. Daarom adviseert de Gezondheidsraad extra vitamine D voor bepaalde groepen kinderen:
- Baby’s van 0 tot 4 jaar krijgen standaard 10 microgram vitamine D per dag. Dit is een algemeen advies.
- Oudere kinderen die weinig buiten komen (minder dan 15 minuten per dag tussen 11 en 15 uur) of een getinte huid hebben, wordt ook extra vitamine D geadviseerd.
Kijk goed of dit advies voor jouw kind geldt. Extra vitamine D kind geven kan dan een goede keuze zijn.
IJzer
IJzer is nodig voor het maken van rode bloedcellen, die zuurstof door het lichaam vervoeren. Het is ook belangrijk voor de groei en de ontwikkeling van de hersenen. Een tekort aan ijzer kan zorgen dat je kind moe is of minder goed groeit.
IJzer zit in vlees (vooral rood vlees), vis, kip, brood, volkoren producten, peulvruchten en donkergroene groente zoals spinazie. Vitamine C helpt het lichaam om ijzer uit plantaardige producten beter op te nemen. Combineer bijvoorbeeld volkoren brood met paprika of geef een sinaasappel bij de maaltijd.
IJzertekort komt vaker voor bij peuters die veel melk drinken en weinig vast voedsel eten, of bij meisjes die starten met menstrueren. Ook vegetarische kinderen hebben extra aandacht nodig voor voldoende ijzer.
Als je denkt dat je kind een ijzertekort heeft (symptomen kunnen zijn: bleek zien, moeheid, snel buiten adem zijn), ga dan naar de huisarts. Die kan het controleren.
Verdere lectuur
Verdiep je verder in Kindersupplementen nodig? met een aantal zorgvuldig geselecteerde links.
Omega-3 vetzuren
Omega-3 vetzuren zijn belangrijk voor de ontwikkeling van de hersenen en het gezichtsvermogen. De bekendste omega-3 vetzuren zijn EPA en DHA. Deze vind je vooral in vette vis, zoals makreel, zalm en haring.
In plantaardige olie zoals lijnzaadolie zit ook een omega-3 vetzuur (ALA), dat het lichaam deels kan omzetten naar EPA en DHA, maar die omzetting is niet altijd even efficiënt.
Eet jouw kind geen vis? Dan kan het lastig zijn om voldoende omega-3 (EPA en DHA) via voeding binnen te krijgen. Een supplement met algenolie (een plantaardige bron van DHA) kan dan een optie zijn, maar overleg dit eerst. Omega 3 kind supplementen zijn populair, maar kijk altijd of het echt nodig is.
Vitamine B12
Vitamine B12 is belangrijk voor het zenuwstelsel en de aanmaak van bloed. Het zit alleen in dierlijke producten zoals vlees, vis, melk, kaas en eieren.
Volgt je kind een veganistisch dieet? Dan is het essentieel om vitamine B12 aan te vullen. Zonder supplementen of producten waar vitamine B12 aan is toegevoegd, krijgt je kind zeker een tekort. Dit kan ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid.
De valkuilen van zomaar supplementen geven
Hoewel supplementen in sommige situaties nuttig zijn, is het niet zonder risico’s om ze zomaar te geven. Meer is niet altijd beter, zeker niet bij vitamines en mineralen.
Sommige vitamines (A, D, E, K) slaat het lichaam op in vetweefsel. Krijgt je kind hier te veel van binnen via supplementen, dan kan dit schadelijk zijn. Te veel vitamine A kan bijvoorbeeld hoofdpijn, misselijkheid en leverproblemen veroorzaken. Te veel vitamine D kan leiden tot te veel calcium in het bloed, wat de nieren kan beschadigen.
Vitamines die oplossen in water (zoals B-vitamines en vitamine C) plast je kind het teveel meestal weer uit. Toch kan ook hiervan een te hoge dosis bijwerkingen geven.
Daarnaast kunnen supplementen ouders een vals gevoel van veiligheid geven. Je denkt misschien: “Mijn kind krijgt een supplement, dus het zit wel goed”, terwijl de basisvoeding nog steeds niet optimaal is. Het is altijd beter om de oorzaak aan te pakken: zorg voor gevarieerd en gezond eten.
Focus op gezonde eetgewoonten aanleren
De beste ‘vitamines’ geef je jouw kind aan tafel. Het aanleren van gezonde eetgewoonten is een investering voor het hele leven. Hier zijn een paar tips:
- Bied veel verschillende soorten eten aan, ook dingen die je kind nog niet kent. Soms moet je kind iets wel 10 tot 15 keer proeven voordat het het lekker vindt.
- Zorg voor vaste eetmomenten: ontbijt, lunch, avondeten en gezonde tussendoortjes.
- Eet samen aan tafel, zonder afleiding zoals tv of telefoon. Geef zelf het goede voorbeeld door gevarieerd te eten.
- Betrek je kind bij het koken of boodschappen doen. Zo wordt eten minder eng en meer vertrouwd.
- Dwing je kind niet om iets te eten. Dit werkt averechts. Bied het later gewoon weer een keer aan.
- Zorg dat gezonde opties makkelijk verkrijgbaar zijn thuis. Leg fruit op een zichtbare plek, snijd wat groente klaar voor een snack.
Gezonde eetgewoonten aanleren kost tijd en geduld. Het gaat met ups en downs. Wees mild voor jezelf en voor je kind.
Advies op maat is belangrijk
Elk kind is anders. Wat het ene kind nodig heeft, verschilt van wat het andere kind nodig heeft. Leeftijd, groei, hoe actief je kind is, of er allergieën zijn, hoe het eet – al die factoren spelen een rol.
Daarom is er geen algemeen antwoord op de vraag ‘kindersupplementen nodig?’. Het antwoord is: het hangt af van jouw specifieke kind.
Twijfel je of jouw kind voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt? Maak je je zorgen over de eetgewoonten? Ga niet zelf experimenteren met supplementen.
Overleg altijd met een deskundige. Je huisarts of een kinderdiëtist kan samen met jou kijken naar de voeding van je kind. Ze kunnen inschatten of er risico is op tekorten en of een supplement inderdaad nodig is. Ze kunnen ook adviseren welk supplement en welke dosis dan geschikt is.
Een professional geeft advies op maat, passend bij de situatie van jouw kind. Zo weet je zeker dat je het goede doet.
Veelgestelde vragen over kindersupplementen
Welke vitaminen heeft mijn kind echt nodig?
De meeste gezonde kinderen die gevarieerd eten, krijgen via hun voeding voldoende vitaminen binnen. Een uitzondering is vitamine D. Voor baby’s tot 4 jaar en oudere kinderen die weinig buiten komen of een donkere huid hebben, wordt extra vitamine D geadviseerd. Andere vitaminen zijn meestal niet nodig bij een goed eetpatroon.
Is een multivitamine voor kinderen altijd een goed idee?
Nee, niet altijd. Als je kind gezond en gevarieerd eet, voegt een multivitamine meestal weinig toe. Soms bevatten multivitaminen te veel van bepaalde vitamines, wat schadelijk kan zijn (zeker bij vitamines A en D). Het is beter om je te richten op een gezond eetpatroon of, indien nodig, een specifiek supplement te geven voor een vastgesteld tekort.
Kan mijn kind te veel vitamines krijgen?
Ja, dat kan. Vooral de vetoplosbare vitamines (A, D, E, K) kunnen zich opstapelen in het lichaam en schadelijk zijn in hoge doses. Wateroplosbare vitamines (B-vitamines, C) plas je kind meestal uit, maar ook hier zijn er grenzen en kan een extreem hoge inname bijwerkingen geven. Volg altijd de aanbevolen dosering op de verpakking of, beter nog, het advies van een arts of diëtist.
Hoe weet ik of mijn kind een tekort heeft aan vitamines of mineralen?
Soms geeft een tekort klachten zoals moeheid, bleekheid of groeiachterstand, maar vaak zijn de klachten vaag of afwezig. Je kunt niet zelf zomaar vaststellen of je kind een tekort heeft. Als je je zorgen maakt, bespreek dit dan met de huisarts. De huisarts kan kijken naar het eetpatroon en eventueel bloedonderzoek laten doen om een tekort vast te stellen.
Mijn kind eet heel slecht, moet ik dan supplementen geven?
Als je kind slecht eet, is het verleidelijk om supplementen te geven. Maar supplementen lossen de oorzaak van het slechte eten niet op. Het is belangrijker om te onderzoeken waarom je kind slecht eet en te werken aan het verbeteren van het eetpatroon. Een diëtist kan hierbij heel goed helpen. Soms kan een supplement tijdelijk nodig zijn om de grootste tekorten aan te vullen, maar dit doe je altijd in overleg met een professional.
