De geur van versgebakken brood, wie houdt er niet van? Het is een basisvoedsel in veel culturen, en ook in Nederland staat het dagelijks op tafel. Maar de schappen in de supermarkt en de toonbank bij de bakker liggen vol met allerlei soorten. Hoe maak je nu een keuze die niet alleen lekker is, maar ook goed voor je voelt? Het kiezen van het juiste brood lijkt soms een hele studie. Geen zorgen, met een beetje kennis vind je al snel jouw favoriete, voedzame brood.
De geheimen van het etiket ontrafeld
Voordat je een brood in je mandje legt, loont het de moeite om het etiket eens goed te bekijken. Dit kleine stukje papier vertelt je namelijk veel over wat je daadwerkelijk koopt. Het is jouw eerste en beste hulpmiddel bij het maken van een bewuste keuze. Het etiket helpt je om te begrijpen wat er precies in jouw dagelijkse boterham zit.
De ingrediëntenlijst: wat zit erin?
De ingrediënten staan altijd op volgorde van hoeveelheid. Het ingrediënt dat als eerste genoemd staat, zit er het meeste in. Een korte ingrediëntenlijst is vaak een goed teken. Brood heeft eigenlijk maar een paar basis-ingrediënten nodig: meel of bloem, water, een rijsmiddel (zoals gist of desem) en een beetje zout. Zie je een hele lange lijst met allerlei toevoegingen, E-nummers of suikers? Vraag je dan af of dit brood de beste keuze voor jou is. Soms voegen bakkers bijvoorbeeld suiker of glucosestroop toe voor een snellere rijzing of een bruinere korst. Let hierop als je minder suiker wilt eten.
De voedingswaardetabel: cijfers die tellen
Naast de ingrediëntenlijst vind je ook een voedingswaardetabel. Hierin staat hoeveel energie (calorieën), vetten, koolhydraten, suikers, vezels en eiwitten het brood per 100 gram bevat. Let vooral op de hoeveelheid vezels. Vezelrijk brood draagt bij aan een goede spijsvertering en geeft een verzadigd gevoel. Ook de hoeveelheid zout is belangrijk. Brood is een van de grootste bronnen van zout in onze voeding. Kies bij voorkeur voor brood met een lager zoutgehalte.
Interessante producten
De basis: meelsoorten onder de loep
De basis van elk brood is meel. De gebruikte meelsoort bepaalt voor een groot deel de smaak, textuur en voedingswaarde van het brood. Er zijn veel verschillende soorten, elk met hun eigen kenmerken. Het is goed om het verschil te kennen, zodat je weet wat je kiest.
VIDEO: Het beste brood dat je kunt kopen
Volkorenbrood: de kampioen
Als je voor het meest voedzame brood wilt gaan, kies dan voor volkorenbrood. Volkoren betekent dat de héle graankorrel is gebruikt: de meelkern, de kiem en de zemel. Juist in de kiem en de zemel zitten de meeste vezels, vitamines en mineralen. Een brood mag alleen volkorenbrood heten als het voor 100% uit volkorenmeel bestaat. Dit is wettelijk vastgelegd. Volkorenbrood is een uitstekende bron van vezels, wat bijdraagt aan een gezonde darmwerking en een stabiele bloedsuikerspiegel. Echt volkorenbrood herken je dus aan de term “volkoren” op het etiket.
Meergranenbrood: een mix van smaken
Meergranenbrood klinkt heel gezond, en dat kan het ook zijn. Het betekent dat het brood gemaakt is van meerdere graansoorten, zoals tarwe, rogge, spelt, haver of gerst. Het zegt echter niets over of er volkorenmeel is gebruikt. Een meergranenbrood kan gemaakt zijn van bloem (het binnenste deel van de graankorrel, zonder kiem en zemel) met wat toegevoegde zaden en pitten. Kijk dus goed op het etiket of het eerste ingrediënt “volkorenmeel” is, of een combinatie van verschillende volkorenmeelsoorten, als je een vezelrijke keuze wilt maken. “Welk brood is het gezondst?” hangt dus sterk af van de gebruikte meelsoorten.
Nuttige bronnen
Hier is een samengestelde lijst van links die je alles vertellen over Beter brood kiezen.
Speltbrood: een oude bekende
Spelt is een oergraan dat de laatste jaren enorm populair is geworden. Veel mensen ervaren speltbrood als lichter verteerbaar. Speltbrood kan, net als tarwebrood, gemaakt zijn van speltbloem of volkorenspeltmeel. Voor de meeste voedingsstoffen kies je voor volkorenspeltbrood. Spelt bevat gluten, net als tarwe. Het is dus niet geschikt voor mensen met coeliakie of een glutenintolerantie.
Witbrood: de snelle hap
Witbrood wordt gemaakt van bloem. Bloem is het binnenste deel van de graankorrel, ontdaan van de vezelrijke zemel en kiem. Hierdoor bevat witbrood aanzienlijk minder vezels, vitamines en mineralen dan volkorenbrood. Het geeft vaak een minder lang verzadigd gevoel. Af en toe een witte boterham kan natuurlijk geen kwaad, maar voor je dagelijkse portie brood is een volkorenvariant een betere keuze.
Waar let je nog meer op?
Naast de meelsoort en de algemene ingrediënten zijn er nog een paar specifieke punten die je aandacht verdienen als je beter brood wilt kiezen.
Vezels, vezels en nog eens vezels
We noemden het al even: vezels zijn ontzettend belangrijk. Ze zorgen voor een goede darmwerking, helpen je bloedsuikerspiegel stabiel te houden en geven een langdurig verzadigd gevoel. Dit helpt je om minder snel weer trek te krijgen. Een brood met veel vezels is dus een slimme keuze. Richt je op broden met minimaal 6 gram vezels per 100 gram. Volkorenbrood is hierbij de beste optie.
Zout: minder is meer
De meeste Nederlanders krijgen te veel zout binnen. Brood is hier een belangrijke bron van. Bakkers werken er hard aan om het zoutgehalte in brood te verlagen, maar er zijn nog steeds verschillen. Vergelijk etiketten en kies voor een brood met een lager zoutgehalte. Het is een kleine moeite met een positief effect op je gezondheid.
Suikers: de verborgen verleiders
Aan sommige broden, vooral de donkergekleurde, wordt soms suiker of mout toegevoegd. Dit gebeurt voor de smaak, de kleur of om het rijzen te versnellen. Brood zonder toegevoegde suikers is een gezondere keuze. Check de ingrediëntenlijst op termen als suiker, glucose-fructosestroop, gekarameliseerde suiker of moutstroop. Een beetje suiker is niet direct een probleem, maar het telt wel mee in je totale dagelijkse suikerinname.
Gist of desem?
Traditioneel brood wordt gebakken met gist. Zuurdesembrood (of desembrood) wordt gemaakt met een natuurlijk rijsmiddel: een desemstarter. Dit is een mengsel van meel en water dat spontaan fermenteert door wilde gisten en bacteriën. Veel mensen vinden desembrood smaakvoller en beter verteerbaar. De fermentatie breekt bepaalde stoffen in het graan al een beetje af, wat de opname van mineralen kan verbeteren. De voordelen van zuurdesembrood zijn voor velen een reden om hiervoor te kiezen.
De kleur zegt niet alles
Laat je niet misleiden door de kleur van het brood. Een donker brood is niet automatisch een volkorenbrood of gezonder. Soms wordt er mout-extract of gekarameliseerde suiker aan brood toegevoegd om het een donkere kleur te geven. Dit brood kan nog steeds gemaakt zijn van bloem en dus weinig vezels bevatten. De term “volkoren” op het etiket is de enige garantie dat je echt volkorenbrood te pakken hebt. Kijk dus verder dan de kleur en lees de ingrediëntenlijst om te weten hoe herken ik echt volkorenbrood.
Tips voor in de winkel
Gewapend met deze kennis sta je sterker in je schoenen bij het kiezen van brood. Of je nu bij de bakker of in de supermarkt bent, je kunt nu bewustere keuzes maken.
- Bij de bakker: Vraag gerust naar de ingrediënten of de gebruikte meelsoort. Een goede bakker vertelt je graag meer over zijn producten. Vraag specifiek naar 100% volkorenbrood als dat je voorkeur heeft.
- In de supermarkt: Neem de tijd om etiketten te vergelijken. Gezond brood kiezen supermarkt vraagt even wat speurwerk, maar het loont.
- Experimenteer: Probeer verschillende soorten volkorenbrood, desembrood of broden met verschillende zaden en pitten. Zo ontdek je vanzelf welke broden jij het lekkerst vindt en die goed bij jouw levensstijl passen.
Jouw broodmoment
Brood kiezen hoeft geen ingewikkelde wetenschap te zijn. Het gaat erom dat je keuzes maakt die goed voelen voor jou en je lichaam. Met aandacht voor de ingrediënten, de meelsoort en de hoeveelheid vezels, maak je van elke boterham een voedzaam en smakelijk moment. Geniet van de zoektocht naar jouw perfecte brood en van elk sneetje dat je met zorg hebt uitgekozen. Verwen jezelf met de rijke smaken en texturen die goed brood te bieden heeft.
Veelgestelde vragen over beter brood kiezen
Wat is het verschil tussen volkoren en meergranen?
Volkorenbrood is gemaakt van 100% volkorenmeel, wat betekent dat de hele graankorrel is gebruikt. Meergranenbrood is gemaakt van meerdere graansoorten, maar dit hoeft niet altijd volkorenmeel te zijn. Het kan ook een mix van bloem en volkorenmeel, of alleen bloem met toegevoegde zaden zijn. Voor de meeste vezels kies je volkoren.
Hoe herken ik echt volkorenbrood?
Echt volkorenbrood herken je aan de term “volkoren” op het etiket of de naam van het brood. De ingrediëntenlijst moet als eerste (en idealiter enige meelsoort) “volkorenmeel” (bijvoorbeeld volkorentarwemeel, volkorenspeltmeel) vermelden.
Is donker brood altijd gezonder?
Nee, de kleur zegt niet alles. Donker brood kan gekleurd zijn met mout-extract of gekarameliseerde suiker. Kijk altijd naar de ingrediëntenlijst en de term “volkoren” om de voedzaamheid te beoordelen.
Wat zijn de voordelen van zuurdesembrood?
Zuurdesembrood wordt gemaakt met een natuurlijke desemstarter. Het fermentatieproces kan de verteerbaarheid verbeteren, de opname van mineralen bevorderen en zorgt vaak voor een rijkere smaak en een stevigere structuur. Ook heeft het vaak een lagere glycemische index.
Hoeveel vezels moet goed brood bevatten?
Streef naar brood met minimaal 6 gram vezels per 100 gram. Volkorenbrood is doorgaans de beste bron van vezels.
